-->

Devlet-i Aliyye - II İncelemesi

 
devleti aliyye 2

Devlet-i Aliyye - II: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar II

Merhabalar  Bu hafta Devlet-i Aliyye 2 incelemiz ile karşınızdayız. İlber Oltaylı'nın hocası olan  Tarih  Profesörü Halil İnalcık'ın kaleme aldığı  Devlet-i Aliyye - II: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar II  Osmanlının 1603-1656  dönemini yani Tagayyur ve Fesad ( Bozuluş ve Kargaşa ) dönemini   anlatıyor. Osmanlının neden yıkıldığını ögrenmek isteyenler için müthiş bir eser .  Eğer merakınız Osmanlının  neden çöktüğü ise sadece  bu cildi okuyabilirsiniz. Devleti Aliyye Avusturya ile uzun savaş 1593-1606 dan başlayıp köprülü Mehmed Paşanın  İktidara gelmesi ile  bitiyor.

Devlet-i Aliyye 2 Yorumu

 Ben Devleti Aliyye 2  kitabını çok beğendim. Akademik bir kitap olmasına rağmen   sürükleyici bir kitap olmuş.  Devleti Aliyye 1 ise daha sıkıcı bir kitaptı. Okullarda anlatılan siyasi tarihi  sevenler  Osmanlının her açıdan  incelendiği bu esere bayılacaklardır.  Harem çalışanların maaşlarından  Yeniçerilerin  ocağa giriş  kabul törenine kadar birçok  noktaya değinilmiş. Gerçek belgeler ile  olayları birinci ağızdan  yazılmış . Genç Osman'ın katli , 1.İbrahim de iç karışıklıklar  vb.  olaylar sanki bir film gibi anlatılmış. Kitabın  sonunda Osmanlı Dönemlerine ait çizilmiş resimlerden oluşan bir albüm bulunmakta.  Ekler  isimli bölümde  Telhisler (Veziriazam raporları)  ve fermanlar yer almakta . Ekler bölümünde ki telhislerin hem gerçek el yazı  fotoğrafı hem de    Latin alfabesiyle yazılmış Osmanlıca mevcut   üstelik ek olarak  türkçe ne demek istediğinin çevirisi  var .

Kitabı okurken Osmanlı'nın yaşadığı iç karışıklık sebebiyle  nasıl  250 sene daha  devlet ayakta kaldığına çok şaşırdım 

Osmanlı  tarihini  sağlam şekilde öğrenmek isteyenlere  kesinlikle bu Devlet-i Aliyye   serisini öneririm.  Devleti aliyye 2 de haremin ne olup olmadığı konusunda detaylı bir inceleme içermekte

IV. Mehmed'in annesi Turhan Sultan   Kösem Sultanı katlettirmiş ve bu olayları kitap   bir dizi çekilecek  halde müthiş anlatmış.

Devlet-i Aliyye 2 Özet 

Kitabı okurken    aldığım notları  alıntılarla birlikte yazacağım.

1-XVI-XVII yüzyıllarında sürekli Veziriazam,  Şeyhülislam  vb. devlet makamları değişmiştir ve istikrar sağlanmamış.

2-XVII . Yüzyılda Padişah veraset sistemi değişikliği ile  yeni gelen Ekber sistemi   ve  Kafes sisteminden  dolayı  padişahların otoriteleri büyük zarar görmüştür . Başa gelen padişahlar ya çocuk yaşta ya da akli dengesi bozuk bir halde başa geldiği için Harem  arka plandan yönetime karışmakta ve  otorite boşluğu  olmakta 

3-Kafes sisteminin Osmanlının çöküş  sebeplerinde  en büyük pay sahibi olduğu  bir gerçek.

4-yeniçerilerin sürekli sayıları artması dolayısıyla   siyasi gücü de artığı için  büyük bir tehdit olmuştur. Yeniçerilere ulufe yetiştirme   kaygısından dolayı devlet mali  bunalıma sürüklenmiş Otorite boşluğundan dolayı  yeniçeriler ve sipahiler sürekli isyan edip devletten para koparmakta  . Zaten boş olan hazine iyice   boşalmakta. Ayrıca otorite boşluğundan dolayı Anadolu da sipahiler devlet adına kendileri için vergi toplamakta. ek olarak   Yeniçeri ağaları savaşta ölen yeniçerilerin ocaktan kayıtları silmeyip  devletten maaşlarını  alıp cebe atıyorlarmış. 

5-Uzun süren savaşlardan dolayı  mali bunalım ve isyanlar baş göstermekte . Bu  savaşlardaki  ekonomik yük  reayaya ağır vergilerle yüklenmiştir.  Dört kez padişahlar  tahtan indirilmiş ve ikisi katledilmiş( Genç Osman ve I.İbrahim)

6-Avusturya ile uzun savaşta  ok-yay - mızrak ve kılıç ile donanmış Osmanlı ordusunun karşısında  yivli tüfek kullanan   ordu ile karşılaşmış ve büyük bir hüsrana uğramıştır

7-bu dönemde Devletin   içinde  rüşvet kol gezmekte  devlet mali kaynak oluşturmak için bile kendisi  devlet makamlarını satılığa bile çıkarmış

8-Koltuk sevdalısı birçok insan türemekte ve bunlar Devlete büyük zarar vermekte . Birbirinin sürekli kuyusunu kazıp  kişisel çıkarlar uğruna devlete zarar vermekte . Kim başa gelse  yandaşlarını devlet makamlarında  görevi getirmekte düşmanlarını hapse attırıp katletmekte. mesela   Sinan paşa ve ferhad paşa mücadelesi 

9- Avusturya ile  uzun savaş Osmanlının  bozulma dönemine girdiği savaştır . Osmanlı devlet geleneği olarak hem doğu ile hem batı ile  aynı anda savaşa girmezken ilk defa Sinan Paşa nedeniyle   doğu da İranlılarla savaşırken  Avusturya'ya savaş açılmıştır.  Devletin  savaş gücü ikiye bölündüğü için iki savaşta da büyük sıkıntı çekmekte  savaşların uzun sürmesinden dolayı ekonomisi büyük zarar görmektedir. 

10-Sancak idaresine gönderilen son  şehzade III.Mehmed'dir ,Kafes sisteminden tahta çıkan ilk padişah I.Ahmed'dir

11-Orhan  gazi ilk kez gümüş sikke basılan  (1327)   Osmanlı Sultanıdır.

 Devleti Aliyye 2 İlginç Bilgiler

1-Kanuni'den sonra II. Selim (1566-1574) vaktinin çoğunu haremde ve alemlerde geçiren padişah olarak  tanınır. II. Selim ölüm sebebi ise hamamda ayağı kayıp düşerek ölmüştür.

2-Genç Osman 15 yaşında tahta çıkmıştır  ve    sık sık  İstanbul'daki Yeniçerileri teftiş etmek için kahvehane ve meyhaneleri basarmış  ve yakaladığı yeniçerileri idamı için Pir Mehmed Ağaya emanet edermiş  Fakat ağa emri yerine getirmeyip yeniçerileri serbest bırakan Pir Mehmed ağa .  O yeniçeriler  de orduda  örgütlenmiş ve Genç Osman'ı katletmişlerdir 

3-12  yaşında padişah olan IV.Murad , ilk yıllarında Valide Kösem Sultan  ve yeniçeri ağalarına bağımlı kalmıştır. 7  yaşında tahta geçen IV.Mehmed önce Büyük Valide Kösem Sultana daha sonra  annesi Turhan Sultana  bağımlı kalmıştır.

4-I.İbrahim akli dengesi bozuk olduğu için yeniçeriler tarafından tahtan indirilmiş ve daha sonra katledilmiştir. Aynı şekilde  I. Mustafa da akli dengesi bozuk olduğu için tahtan indirilmiştir. I. İbrahim  hayatını keyfe adaması sonucunda iktidarı Kösem Sultana bırakmıştır. Takıntı haline getirdiği Samur kürkü  yüzünden tüm sarayı  samur kürkü ile döşetmiştir . Ayrıca samur kürkünün  fiyatları talep sonucu 10 kat artmış. I. İbrahim  devlet büyüklerine dışı  samur kürkü  düğmeleri değerli taşlarla döşeli giysileri giymesi için ferman çıkarmış. Sultan İbrahim'e  içinde cin olduğu için bu halde olduğunu düşünmüşler ve  cinci bir hoca bulmuşlar  ve Cinci hoca  sarayda  etkin  bir görev almış  müthiş bir servet biriktirmiştir. Cinci hoca rüşvetle devlet  görevlerini vermekteymiş . Sultan İbrahim'in son delice isteği ise '' Mücevher kayık '' yaptırmakmış  Sonunda  Sultan İbrahim'i  2 cariye ile beraber iyi döşenmiş bir  daireye hapis etmişler.  Daha sonra İbrahim  hapsedildiğini anlayınca her gece ağlayıp feryat etmiş .  Bunun devamında Sultan İbrahim'i katletmişler.

5-Fatih Sultan Mehmed'in oğlu  Konya valisi Mustafa , İçki ve  sefahattan  genç yaşta hayatını kaybetmiştir.

6- Kadınlara aşırı düşkünlüğü ile bilinen  III.Murad  (1574-1595) 130 çocugu varmış.

7-Bildiğiniz  gibi Fatih  kardeş katlini kanunnamesine  eklemiştir. Ayrıca Fatih  kendi kardeşi olan daha süt emen   Ahmed'i  öldürtürmüştür. Kitapta kardeşler arasındaki taht kavgalarına  yer verilmiş ve  bu rekabetin zararlarını anlatmış. Ayrıca  en yaşlının tahta çıkma geleneği olan Ekber sisteminde dahi kardeş katli devam etmiştir.

8-Osmanlı bütçenin yarıdan fazlası  askeri güce gitmekteymiş

8-IV.Murad   devleti  tekrar düzene sokmak için  yüzlerce kişinin kellesini vurdurmuştur. IV. Murad döneminde  padişah otoritesi tekrar sağlanmıştır. IV. Murad meyhaneleri ve kahvehanelerini kapattırmış ek olarak   tütün kullanımını da yasaklamıştır. Tütün kulllandığı için birçok kişi idam edilmiş . Ayrıca Sultan Murad   sivil kıyafetler ile halkı teftiş edip yasakları uymayanları yakalayıp idam ettirirmiş. Sultan Murad ''başını keserim''  tehdidini herkese savururmuş.  Sultan Murad tüm kardeşlerini idam ettirmiş   sadece I.İbrahim canlı kalmıştır  . tek canlı kalan İbrahim de  ne yazık ki aklı dengeleri bozukdu . Sadece İbrahim'in hayatta kalma Sebebi ise kösem sultan  Osmanlı soyunun devam etmesi için onu korumuştur .

9-Kösem  Sultan Osmanlıcayı tam bilmediği için telhislerde ki el yazısında birçok  imla ve yazım hata mevcutmuş . Özellikle ''elbette'' yerine ''Helbette''  yazıyormuş . Telhislerin kim yazdığı ve ne zaman yazıldığı  belirtilmediği için  Kösem Sultan'ın hep yaptığı hatalardan dolayı onun yazdığı telhisler  bu şekilde tespit edilmiş.

10-Kösem  Sultan oğlu IV.Murada telhislerde  ''Arslanım '' diye hitap etmekte .

11-IV.Murad   birçok paşa , yeniceri ağası vb. zengin servet sahibi insanların kellesini vurdurup servetine devlet olarak el koyuyormuş ve bu şekilde hazineye müthiş bir kaynak yaratmış

IV.Murad döneminde  bir telhiste padişah ile bir hainin konuşmasını sizinle paylaşmak istedim.

Sultan Murad : Bre kafir , sana Şam eyaletin virdim ,niçün muhalefet idüb gitmedin '' 
Hain : Hasta idim  Padişahım
Sultan Murad : Bre mel'un benim memleketime tagallüb idüb... Manisa şehrini urub garet ve hasaret etmekte hasta değildin, emrime itaatte ne 'aceb hasta oldum, bre kesin şu kafirin başını


Bizi Twitterdan takip etmek isterseniz tıklayınız.
Diğer Tarih İncelemelerimiz için tıklayınız

Devlet-i Aliyye  I İncelemesi İçin tıklayınız.

Devlet-i Aliyye  III İncelemesi İçin Tıklayınız.

Devlet-i Aliyye 2 Sayfa Sayısı : 528 

Not: Kitapta birçok  dizin bölümü, boşluklar  ve resim  sayfaları bulunmakta bu bölümlerin sayfa sayısı çıktığında  gerçek sayfa sayısı ise 375-400 sayfa civarında   


4 Tane Benzer Gönderi Alttadır

4 yorum

Yorum Gönderme

Yorum Formunun altında ''Beni bilgilendir.'' kutucuğunu işaretlerseniz yanıtlarımız size bildirilecektir.
Her türlü sorun ve bilgi amaçlı yaptığınız yoruma cevabımızın sizin e-mailinize gelmesini istiyorsanız “Mail ile Abone Ol” bölümünü aktif etmelisiniz.
En kısa sürede yorumunuza cevap verilecektir.

Tüm Hakları Saklıdır © 2020-2021

Libereji | Kitap -Dizi - Film İncelemeleri